ماموگرافی با پروتز سینه امکان‌پذیر است و داشتن پروتز به‌تنهایی مانعی برای بررسی و غربالگری بافت پستان محسوب نمی‌شود. با این حال، وجود ایمپلنت می‌تواند بخشی از بافت سینه را در تصاویر معمول ماموگرافی بپوشاند؛ به همین دلیل تکنیک تصویربرداری در افرادی که پروتز دارند کمی متفاوت است. یکی از نگرانی‌های رایج نیز این است که آیا فشار دستگاه ماموگرافی می‌تواند به پروتز آسیب بزند یا باعث پارگی آن شود؟ در ادامه نحوه انجام ماموگرافی، میزان ایمنی آن و شرایطی که ممکن است به سونوگرافی یا MRI نیاز باشد را بررسی می‌کنیم.
آیا با وجود پروتز سینه می‌توان ماموگرافی انجام داد؟
بله. افرادی که پروتز سینه دارند نیز در صورت قرار گرفتن در گروهی که نیاز به غربالگری پستان دارند، می‌توانند ماموگرافی انجام دهند. وجود پروتز سیلیکونی یا آب‌نمکی به این معنی نیست که دیگر امکان تصویربرداری از پستان وجود ندارد. تفاوت اصلی در این است که مرکز تصویربرداری باید از وجود ایمپلنت اطلاع داشته باشد تا نماهای مناسب‌تری ثبت شود.پروتز بخشی از فضای سینه را اشغال می‌کند و ممکن است در تصاویر استاندارد روی بخشی از بافت پستان قرار بگیرد. به همین دلیل، تصویربردار تلاش می‌کند با تکنیک‌های مخصوص، بافت طبیعی سینه را تا حد امکان از جلوی پروتز جدا کرده و در تصویر نشان دهد. افرادی که قصد انجام جراحی پروتز سینه در یزد دارند نیز بهتر است پیش از عمل درباره برنامه غربالگری آینده خود با پزشک صحبت کنند.
ماموگرافی با پروتز سینه چگونه انجام می‌شود؟
ماموگرافی معمولاً با قرار دادن بافت سینه میان دو صفحه دستگاه و وارد کردن فشار کنترل‌شده انجام می‌شود. این فشرده‌سازی باعث می‌شود بافت پستان بهتر پخش شود و تصاویر واضح‌تری با میزان مناسبی از اشعه به دست آید.در افرادی که پروتز دارند، علاوه بر تصاویر معمول ممکن است نماهای اضافه‌ای با تکنیکی که به آن implant displacement یا جابه‌جا کردن پروتز گفته می‌شود گرفته شود. در این روش، پروتز تا حد امکان به سمت دیواره قفسه سینه هدایت می‌شود و بافت طبیعی پستان به سمت جلو آورده می‌شود تا تصویربرداری از آن با دقت بیشتری انجام شود.
آیا تعداد عکس‌ها بیشتر می‌شود؟
در ماموگرافی غربالگری معمول، معمولاً از هر سینه در چند نمای استاندارد تصویربرداری می‌شود. در افراد دارای پروتز ممکن است تصاویر اضافه نیز لازم باشد تا بخش بیشتری از بافت پستان قابل مشاهده باشد.این تصاویر اضافی به رادیولوژیست کمک می‌کنند مناطقی را که ممکن است پشت یا اطراف پروتز قرار گرفته باشند بهتر بررسی کند. تعداد دقیق تصاویر بسته به شرایط فرد، نوع پروتز و نظر مرکز تصویربرداری می‌تواند متفاوت باشد.
بررسی ماموگرافی با پروتز سینه در یزد توسط دکتر لیلا بهادرزاده
در افرادی که پروتز سینه دارند، انتخاب روش مناسب تصویربرداری و تفسیر تغییرات پستان بهتر است با توجه به سابقه جراحی و وضعیت فعلی سینه انجام شود. دکتر لیلا بهادرزاده، فلوشیپ جراحی پستان در یزد، فارغ‌التحصیل پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و دارای رتبه سوم بورد تخصصی جراحی است. ایشان همچنین دوره تکمیلی جراحی پستان را در ایتالیا گذرانده و به‌طور تخصصی در حوزه بیماری‌ها و جراحی‌های پستان فعالیت می‌کند. در صورت وجود پروتز، علائمی مانند درد، سفتی، تغییر شکل یا یافته غیرطبیعی در ماموگرافی می‌تواند نیازمند ارزیابی دقیق‌تر باشد تا مشخص شود بررسی با ماموگرافی، سونوگرافی یا سایر روش‌های تصویربرداری ادامه پیدا کند.
آیا ماموگرافی باعث ترکیدن یا پارگی پروتز سینه می‌شود؟
این سؤال یکی از نگرانی‌های اصلی افرادی است که پروتز دارند. هنگام ماموگرافی مقداری فشار روی سینه وارد می‌شود، اما در یک مرکز باتجربه فشار و نحوه قرارگیری سینه با توجه به وجود ایمپلنت تنظیم می‌شود.گزارش‌هایی از آسیب یا پارگی پروتز هنگام ماموگرافی وجود داشته است، اما این اتفاق نادر در نظر گرفته می‌شود. انجمن سرطان آمریکا نیز اشاره می‌کند که پارگی پروتز در جریان ماموگرافی بسیار به‌ندرت رخ می‌دهد. به همین دلیل مهم است که تکنسین پیش از شروع تصویربرداری از وجود ایمپلنت اطلاع داشته باشد.اگر فرد قبل از ماموگرافی تغییر شکل ناگهانی سینه، کاهش حجم، درد غیرعادی یا علائم مشکوک به پارگی و ترکیدن پروتز سینه دارد، بهتر است این موضوع را قبل از تصویربرداری با پزشک و مرکز ماموگرافی مطرح کند.
آیا پروتز باعث کاهش دقت ماموگرافی می‌شود؟
پروتز ممکن است در بعضی نماها بخشی از بافت سینه را بپوشاند و مشاهده آن قسمت را دشوارتر کند. دقیقاً به همین دلیل است که برای افراد دارای ایمپلنت از نماهای اضافی و تکنیک‌های مخصوص استفاده می‌شود.این مسئله به معنای بی‌فایده بودن ماموگرافی نیست. ماموگرافی همچنان می‌تواند در غربالگری و بررسی بسیاری از تغییرات پستان نقش مهمی داشته باشد. با این حال، اگر پزشک یا رادیولوژیست نتواند ناحیه‌ای را به اندازه کافی ارزیابی کند، ممکن است سونوگرافی، ماموگرافی تشخیصی یا در شرایط خاص MRI نیز پیشنهاد شود.
قبل از ماموگرافی حتماً درباره پروتز اطلاع دهید
بهتر است همان زمان رزرو نوبت به مرکز تصویربرداری بگویید که پروتز سینه دارید. این کار باعث می‌شود مشخص شود آیا مرکز مورد نظر تجربه کافی در ماموگرافی افراد دارای ایمپلنت دارد و آیا تجهیزات و نیروی باتجربه برای انجام نماهای مخصوص در دسترس است.در روز تصویربرداری نیز دوباره این موضوع را به تکنسین یادآوری کنید. اگر اطلاعاتی درباره نوع پروتز، زمان انجام عمل یا سابقه جراحی‌های بعدی دارید، در اختیار پزشک قرار دهید. همچنین اگر قبلاً به علت مشکلاتی مانند جابجایی پروتز سینه تحت بررسی قرار گرفته‌اید، بیان این سابقه می‌تواند مفید باشد.
ماموگرافی برای پروتز زیر عضله و روی عضله چه تفاوتی دارد؟
محل قرار گرفتن پروتز می‌تواند روی نحوه تصویربرداری تأثیر داشته باشد. در پروتزهای زیر عضله معمولاً جدا کردن بافت پستان از ایمپلنت برای گرفتن برخی نماهای مخصوص آسان‌تر است. در پروتزهای روی عضله ممکن است بخش بیشتری از پروتز درست پشت بافت پستان قرار گرفته باشد.با این حال نمی‌توان فقط بر اساس محل پروتز مشخص کرد که ماموگرافی در یک فرد دقیق خواهد بود یا نه. حجم بافت طبیعی پستان، اندازه پروتز، وجود بافت اسکار و سابقه جراحی نیز اهمیت دارند. انجمن سرطان آمریکا اشاره می‌کند که نماهای جابه‌جایی ایمپلنت در پروتزهایی که پشت عضله قرار دارند معمولاً آسان‌تر انجام می‌شوند.
اگر کپسول دور پروتز سفت شده باشد چه می‌شود؟
تشکیل یک لایه بافت اسکار در اطراف ایمپلنت بخشی از واکنش طبیعی بدن است، اما در بعضی افراد این کپسول بیش از حد منقبض می‌شود. در موارد شدید، جابه‌جا کردن پروتز برای گرفتن نماهای مخصوص ماموگرافی ممکن است سخت‌تر یا دردناک‌تر باشد.اگر فرد دچار تغییر فرم پستان، درد یا سفت شدن سینه بعد از پروتز شده است، بهتر است پیش از ماموگرافی وضعیت پروتز بررسی شود. وجود انقباض کپسولی شدید می‌تواند انجام بعضی نماهای جابه‌جایی ایمپلنت را دشوارتر کند.
ماموگرافی بهتر است یا سونوگرافی برای افرادی که پروتز دارند؟
ماموگرافی و سونوگرافی جای یکدیگر را در همه شرایط نمی‌گیرند. انتخاب روش تصویربرداری به علت مراجعه بستگی دارد.
| روش تصویربرداری | کاربرد کلی |
|---|---|
| ماموگرافی | غربالگری و بررسی برخی تغییرات بافت پستان |
| سونوگرافی سینه | بررسی دقیق‌تر برخی توده‌ها و یافته‌های ماموگرافی |
| MRI پستان | بررسی‌های خاص پستان یا ارزیابی بعضی افراد پرخطر |
| MRI یا سونوگرافی پروتز | بررسی احتمال پارگی پروتز سیلیکونی در شرایط مناسب |
بنابراین اگر هدف، غربالگری سرطان پستان باشد، نباید صرفاً به دلیل وجود پروتز ماموگرافی را با سونوگرافی جایگزین کرد. نوع تصویربرداری یا ترکیب چند روش باید با توجه به سن، علائم، سابقه خانوادگی و شرایط پروتز مشخص شود.
آیا ماموگرافی می‌تواند پارگی پروتز را تشخیص دهد؟
گاهی ممکن است در ماموگرافی نشانه‌هایی از آسیب پروتز دیده شود، اما ماموگرافی روش اصلی برای تشخیص پارگی خاموش پروتز سیلیکونی محسوب نمی‌شود. پارگی بعضی پروتزهای سیلیکونی ممکن است بدون تغییر واضح در ظاهر سینه اتفاق بیفتد.FDA اعلام می‌کند که MRI روش مؤثری برای تشخیص پارگی خاموش پروتز سیلیکونی است و در افراد بدون علامت، سونوگرافی نیز می‌تواند به‌عنوان روش تصویربرداری قابل قبول برای بررسی پارگی مطرح باشد. بنابراین انتخاب آزمایش باید با هدف تصویربرداری هماهنگ باشد؛ غربالگری بافت پستان و بررسی سلامت خود ایمپلنت دو موضوع متفاوت هستند.
چه علائمی را نباید صرفاً به پروتز نسبت داد؟
وجود ایمپلنت نباید باعث شود هر تغییری در سینه به جراحی قبلی نسبت داده شود. تغییرات جدید نیاز به ارزیابی دارند، حتی اگر مدت زیادی از قرار دادن پروتز گذشته باشد.
مواردی که بهتر است بررسی شوند عبارت‌اند از:
- ایجاد توده جدید در پستان یا زیر بغل
- تغییر جدید در شکل یا اندازه یکی از سینه‌ها
- فرورفتگی یا تغییر غیرعادی پوست
- تورم مداوم و یک‌طرفه
- ترشح غیرمعمول از نوک سینه
- درد جدید و ماندگار
- تغییر ناگهانی شکل یا قوام پروتز
وجود یکی از این علائم الزاماً به معنای سرطان نیست، اما ممکن است پزشک به جای ماموگرافی غربالگری، تصویربرداری تشخیصی یا آزمایش‌های تکمیلی را انتخاب کند. در صورت مشاهده یافته مشکوک نیز گاهی بیوپسی پستان در یزد برای مشخص شدن ماهیت بافت مطرح می‌شود.
آیا افراد دارای پروتز بیشتر در معرض سرطان سینه هستند؟
داشتن پروتز معمولی سینه به‌خودی‌خود به معنای افزایش خطر سرطان شایع بافت پستان نیست و توصیه‌های غربالگری سرطان پستان همچنان بر اساس عوامل خطر فردی انجام می‌شود. FDA نیز تأکید کرده است که اصول غربالگری سرطان پستان برای افراد دارای ایمپلنت همچنان کاربرد دارد.سن، سابقه خانوادگی، سابقه بعضی ضایعات پستان و عوامل فردی می‌توانند برنامه غربالگری را تغییر دهند. اگر در بررسی‌ها یافته مشکوکی مشاهده شود، ادامه مسیر تشخیصی برای رد یا تأیید سرطان سینه مستقل از وجود پروتز انجام می‌شود.
چه زمانی بعد از جراحی پروتز می‌توان ماموگرافی انجام داد؟
اگر ماموگرافی صرفاً برای غربالگری دوره‌ای انجام می‌شود، بهتر است زمان آن با نظر جراح و پس از طی شدن مرحله اولیه ترمیم تعیین شود. انجام تصویربرداری خیلی زود پس از جراحی می‌تواند به دلیل حساسیت، تورم و درد سینه برای فرد ناراحت‌کننده باشد.اما اگر علامت جدید یا یافته مشکوکی وجود داشته باشد، نباید تصویربرداری لازم را خودسرانه تا زمان مشخصی به تعویق انداخت. در چنین شرایطی پزشک بر اساس نوع علامت تصمیم می‌گیرد که ماموگرافی، سونوگرافی یا روش دیگری مناسب‌تر است. رعایت اصول مراقبت بعد از پروتز سینه و مراجعه‌های پیگیری نیز کمک می‌کند وضعیت ترمیم و ایمپلنت بهتر ارزیابی شود.
نکات مهم هنگام مراجعه برای ماموگرافی با پروتز
برای اینکه تصویربرداری با شرایط مناسب‌تری انجام شود، چند نکته ساده اهمیت دارد:
- هنگام گرفتن نوبت، وجود پروتز سینه را اعلام کنید.
- مرکزی را انتخاب کنید که تجربه تصویربرداری از افراد دارای ایمپلنت داشته باشد.
- تکنسین را از نوع و محل پروتز، در صورت اطلاع، آگاه کنید.
- سابقه جراحی، تعویض یا ترمیم پروتز را بیان کنید.
- وجود درد، سفتی، تغییر شکل یا علائم جدید را قبل از تصویربرداری اطلاع دهید.
- تصاویر ماموگرافی یا سونوگرافی قبلی را در صورت دسترسی همراه داشته باشید.
این اطلاعات کمک می‌کنند تصاویر جدید با سوابق قبلی مقایسه شوند و روش مناسب‌تری برای ارزیابی انتخاب شود.
سوالات متداول
ممکن است به دلیل وجود پروتز و نیاز به نماهای اضافه کمی ناراحت‌کننده‌تر باشد، به‌خصوص اگر بافت سینه حساس یا کپسول اطراف پروتز سفت شده باشد.
در بسیاری از مراکز امکان استفاده از ماموگرافی سه‌بعدی وجود دارد، اما نوع روش و نماهای مورد نیاز باید توسط مرکز تصویربرداری و رادیولوژیست تعیین شود.
الزامی نیست، اما اگر اطلاعات مربوط به نوع، برند یا زمان قرار دادن پروتز در دسترس باشد، همراه داشتن آن می‌تواند در تکمیل سابقه پزشکی مفید باشد.
روش تصویربرداری هر سینه بر اساس شرایط همان سمت تنظیم می‌شود. تکنسین برای سینه دارای ایمپلنت از تکنیک‌های مناسب پروتز استفاده خواهد کرد.
بله. نگهداری تصاویر قبلی کمک می‌کند رادیولوژیست تغییرات بافت پستان را در طول زمان مقایسه کند، حتی اگر پروتز در فاصله بین دو تصویربرداری تعویض شده باشد.
جمع‌بندی
ماموگرافی با پروتز سینه در بیشتر افراد قابل انجام است و وجود ایمپلنت به معنی کنار گذاشتن غربالگری پستان نیست. تفاوت اصلی این است که برای مشاهده بهتر بافت طبیعی سینه، ممکن است تصاویر و نماهای اضافه گرفته شود. آسیب به پروتز هنگام ماموگرافی گزارش شده اما نادر است و اطلاع دادن به مرکز تصویربرداری درباره وجود ایمپلنت اهمیت زیادی دارد. در صورت وجود درد، تغییر شکل، سفتی یا احتمال پارگی نیز بهتر است ابتدا شرایط توسط پزشک ارزیابی شود تا مناسب‌ترین روش تصویربرداری انتخاب شود.
