پارگی و ترکیدن پروتز سینه

ترکیدن پروتز سینه یکی از عوارضی است که ممکن است پس از جراحی زیبایی یا بازسازی پستان رخ دهد. با وجود اینکه پروتزهای جدید از نظر طراحی و دوام نسبت به نسل‌های قدیمی پیشرفت زیادی کرده‌اند، هیچ پروتز سینه‌ای دائمی و مادام‌العمر محسوب نمی‌شود. پارگی یا به اصطلاح پزشکی Rupture زمانی اتفاق می‌افتد که پوسته خارجی پروتز دچار پارگی یا سوراخ شود و محتویات داخل آن به بیرون نشت کند. شدت و علائم این عارضه به نوع پروتز، محل پارگی و میزان انتشار محتویات آن بستگی دارد.

در پروتزهای حاوی ژل سیلیکون، پارگی ممکن است کاملاً بدون علامت باشد و تنها در تصویربرداری مشخص شود. به همین دلیل، آگاهی از علائم احتمالی و انجام بررسی‌های مناسب در زمان لازم اهمیت زیادی دارد. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیز تأکید می‌کند که پروتزهای سینه داأمی نیستند و با افزایش مدت زمان قرارگیری ایمپلنت، احتمال نیاز به جراحی پروتز سینه مجدد افزایش می‌یابد.

منظور از ترکیدن پروتز سینه چیست؟

پروتز سینه از یک پوسته خارجی تشکیل شده است که داخل آن با محلول سالین یا ژل سیلیکون پر می‌شود. اگر این پوسته آسیب ببیند، اصطلاح «پارگی پروتز» به کار می‌رود. البته نحوه بروز این مشکل در پروتزهای سالین و سیلیکونی متفاوت است.

در پروتز سالین، در صورت پارگی، محلول نمکی معمولاً به‌تدریج جذب بدن می‌شود و کاهش حجم پستان اغلب نسبتاً واضح است. در نتیجه بیمار ممکن است متوجه افت حجم یا تغییر شکل یک‌طرفه پستان شود.

در پروتز سیلیکونی، ژل داخل پروتز معمولاً قوام بیشتری دارد و ممکن است پس از پارگی درون کپسول فیبروزی اطراف پروتز باقی بماند. به این وضعیت پارگی داخل کپسولی (Intracapsular rupture) گفته می‌شود. اگر سیلیکون از کپسول اطراف پروتز نیز خارج شود، پارگی خارج کپسولی (Extracapsular rupture) نامیده می‌شود.

بنابراین، برخلاف تصور رایج، پارگی پروتز لزوماً به معنی خالی شدن ناگهانی پستان یا تغییر شدید ظاهر آن نیست.

مهم‌ترین علائم پارگی پروتز سینه

یکی از چالش‌های اصلی در تشخیص پارگی پروتز سیلیکونی این است که بسیاری از موارد هیچ علامت مشخصی ایجاد نمی‌کنند. FDA این وضعیت را «Silent Rupture» یا پارگی خاموش می‌نامد. در چنین شرایطی ممکن است ظاهر پستان طبیعی باقی بماند و حتی معاینه فیزیکی نیز نتواند پارگی را مشخص کند. با این حال، برخی بیماران ممکن است یک یا چند علامت زیر را تجربه کنند:

• تغییر اندازه یا شکل پستان
• ایجاد عدم تقارن جدید بین دو پستان
• احساس سفتی یا تغییر قوام پستان
• درد یا حساسیت در ناحیه پروتز
• ایجاد توده در پستان یا اطراف آن
• تورم
• احساس گزگز یا بی‌حسی
• احساس سوزش
• تغییر شکل ظاهری پروتز
• ایجاد یا تشدید انقباض کپسولی

این علائم اختصاصی پارگی نیستند و ممکن است در عوارض دیگری مانند انقباض کپسولی، عفونت، سروما یا سایر مشکلات پستان نیز مشاهده شوند. بنابراین تشخیص قطعی تنها بر اساس علائم امکان‌پذیر نیست.

چرا پروتز سینه پاره می‌شود؟

پارگی پروتز می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. افزایش سن پروتز یکی از عوامل مهم است. هرچه مدت بیشتری از پروتز بگذرد، احتمال بروز پارگی افزایش پیدا می‌کند بنابراین نمی‌توان یک عدد ثابت مانند «پروتز دقیقاً بعد از ۱۰ سال باید تعویض شود» را برای همه افراد در نظر گرفت. از دیگر عوامل احتمالی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. فرسودگی طبیعی پروتز: پوسته پروتز در طول سال‌ها ممکن است دچار تغییرات شود.
2. آسیب در زمان جراحی: تماس یا آسیب ناخواسته با ابزار جراحی می‌تواند به پوسته پروتز صدمه بزند.
3. ضربه شدید به قفسه سینه: برخی آسیب‌های فیزیکی ممکن است باعث آسیب به پوسته پروتز شوند.
4. انقباض کپسولی شدید: فشار مداوم ناشی از کپسول سفت‌شده می‌تواند در برخی موارد به پروتز آسیب وارد کند.
5. فشار یا دستکاری شدید: وارد شدن فشار قابل‌توجه به پروتز ممکن است در شرایط خاص خطر آسیب را افزایش دهد.
6. برخی اقدامات تشخیصی یا درمانی: برای مثال، انجام برخی اقدامات روی بافت پستان در صورت عدم توجه به وجود پروتز می‌تواند احتمال آسیب را افزایش دهد.

آیا ترکیدن پروتز سینه خطرناک است؟

ترکیدن پروتز سینه در همه موارد به معنای ایجاد یک وضعیت اورژانسی نیست. به‌خصوص در پارگی داخل کپسولی پروتز سیلیکونی، ممکن است ژل برای مدتی در محدوده کپسول اطراف پروتز باقی بماند.

با این حال، تشخیص پارگی اهمیت دارد، زیرا در صورت خروج سیلیکون از کپسول ممکن است واکنش‌های موضعی مانند تشکیل گرانولوم، تغییر بافت یا درگیری غدد لنفاوی ایجاد شود. همچنین وجود درد، تغییر شکل پستان، توده یا انقباض کپسولی می‌تواند دلیل مهمی برای معاینه بیشتر باشد.

تشخیص پارگی پروتز چگونه انجام می‌شود؟

تشخیص معمولاً با ترکیبی از شرح حال، معاینه و روش‌های تصویربرداری انجام می‌شود. معاینه فیزیکی به‌تنهایی برای رد پارگی پروتز سیلیکونی کافی نیست، زیرا بسیاری از پارگی‌ها خاموش هستند.

روش بررسی	کاربرد اصلی	نکته مهم
معاینه فیزیکی	بررسی تغییر شکل، درد و سفتی	برای رد پارگی کافی نیست
سونوگرافی	بررسی اولیه و غربالگری	روش در دسترس و بدون اشعه است
MRI	بررسی دقیق‌تر سلامت پروتز	یکی از دقیق‌ترین روش‌ها برای پارگی خاموش
ماموگرافی	غربالگری سرطان پستان و بررسی برخی یافته‌ها	برای تشخیص همه پارگی‌های سیلیکونی کافی نیست

بعد از تشخیص پارگی چه اقدامی لازم است؟

درمان به نوع پارگی، وجود یا نبود علائم، وضعیت کپسول اطراف پروتز، میزان انتشار سیلیکون و ترجیح بیمار بستگی دارد.

اگر پارگی پروتز سیلیکونی همراه با علامت باشد، معمولاً انجام جراحی جدی‌تر مطرح می‌شود. بسته به شرایط ممکن است پروتز خارج شود و در صورت نیاز کپسول اطراف آن نیز برداشته شود. در برخی بیماران، پس از خارج کردن پروتز، امکان جایگزینی آن با پروتز جدید وجود دارد.

در پارگی بدون علامت، تصمیم‌گیری می‌تواند پیچیده‌تر باشد و باید بین مزایا و خطرات جراحی و امکان پیگیری تصویربرداری تعادل برقرار شود. یک مرور علمی جدید در سال ۲۰۲۶ نیز بر اهمیت تصمیم‌گیری فردمحور و توجه به سن، علائم، خطرات جراحی و ترجیحات بیمار در موارد بدون علامت تأکید کرده است.

بنابراین، صرف مشاهده پارگی در MRI به این معنا نیست که همه بیماران دقیقاً یک روش درمانی یکسان نیاز دارند.

اگر فردی دارای پروتز سینه باشد و متوجه تغییر ناگهانی یا تدریجی در فرم پستان، کاهش حجم، درد مداوم، تورم، سفتی غیرطبیعی، ایجاد توده یا عدم تقارن جدید شود، بهتر است برای معاینه به پزشک مراجعه کند.

جمع‌بندی

ترکیدن پروتز سینه یک عارضه شناخته‌شده پس از جراحی است که می‌تواند در پروتزهای سالین و سیلیکونی رخ دهد، اما نحوه بروز آن در این دو نوع متفاوت است. پارگی پروتز سالین معمولاً با کاهش حجم و تغییر واضح‌تر شکل پستان همراه می‌شود، در حالی که پارگی پروتز سیلیکونی ممکن است برای مدت طولانی بدون علامت باقی بماند.

افزایش سن پروتز، آسیب‌های مکانیکی، برخی عوامل جراحی و فشارهای قابل توجه از جمله عواملی هستند که می‌توانند در بروز پارگی نقش داشته باشند. تشخیص نیز صرفاً بر اساس معاینه امکان‌پذیر نیست و در موارد مشکوک ممکن است سونوگرافی یا MRI مورد نیاز باشد.

سوالات متداول