سفت شدن سینه بعد از پروتز نشانه چیست؟ علت و روش‌های درمان

سفت شدن سینه بعد از پروتز همیشه به معنی بروز مشکل جدی نیست. در هفته‌های ابتدایی بعد از جراحی، وجود مقداری تورم، کشیدگی بافت و احساس سفتی می‌تواند بخشی از روند طبیعی بهبودی باشد. با این حال، اگر سینه به‌مرور سفت‌تر شود، فرم آن تغییر کند یا درد و ناراحتی نیز ایجاد شود، لازم است احتمال انقباض کپسولی یا همان کپسولار کانترکچر بررسی شود. تشخیص علت سفتی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نحوه برخورد با سفتی طبیعی بعد از عمل با سفتی ناشی از یک عارضه یکسان نیست.

سفت شدن سینه بعد از پروتز نشانه چیست؟

پس از قرار گرفتن پروتز در سینه، بدن به‌طور طبیعی لایه‌ای از بافت اسکار در اطراف آن ایجاد می‌کند. تشکیل این لایه به خودی خود بیماری یا عارضه محسوب نمی‌شود و بخشی از واکنش طبیعی بدن به پروتز است. در حالت معمول، این کپسول نرم و انعطاف‌پذیر باقی می‌ماند و فرد حضور آن را احساس نمی‌کند.مشکل زمانی ایجاد می‌شود که بافت اطراف پروتز بیش از حد سفت و منقبض شود و به پروتز فشار وارد کند. به این وضعیت کپسولار کانترکچر یا انقباض کپسولی گفته می‌شود. در موارد خفیف ممکن است فقط قوام یکی از سینه‌ها کمی بیشتر از دیگری احساس شود، اما در درجات بالاتر احتمال تغییر شکل، بالا رفتن پروتز و درد نیز وجود دارد.البته هر احساس سفتی بعد از جراحی به معنی انقباض کپسولی نیست. به‌خصوص در هفته‌های اولیه، تورم و کشش بافت‌ها می‌تواند باعث شود سینه‌ها سفت‌تر از حالت معمول باشند. به همین دلیل زمان ایجاد علائم و روند تغییر آنها برای تشخیص اهمیت دارد.

علائم سفت شدن غیرطبیعی سینه بعد از پروتز

اگر سفتی به دلیل تشکیل بیش از حد بافت اسکار اطراف پروتز ایجاد شده باشد، ممکن است در کنار آن تغییرات دیگری نیز دیده شود. شدت علائم در همه افراد یکسان نیست.

مهم‌ترین نشانه‌هایی که باید به آنها توجه کرد عبارت‌اند از:

• سفت‌تر شدن تدریجی یک یا هر دو سینه
• احساس فشار یا کشیدگی در اطراف پروتز
• تغییر فرم سینه نسبت به ماه‌های قبل
• بالا رفتن یا گردتر دیده شدن غیرطبیعی سینه
• احساس درد یا حساسیت هنگام لمس
• متفاوت شدن قوام دو سینه
• کاهش نرمی و حرکت طبیعی پروتز
• ایجاد عدم تقارن میان دو سینه
• احساس فشردگی پروتز در درجات شدیدتر

اگر تغییر فرم بیش از سفتی جلب توجه می‌کند، باید احتمال مشکلات دیگری مانند جابجایی پروتز سینه نیز در نظر گرفته شود؛ زیرا این دو مشکل ممکن است از نظر ظاهری برای بیمار مشابه به نظر برسند.

چرا سینه بعد از پروتز سفت می‌شود؟

علت دقیق ایجاد کپسولار کانترکچر در همه بیماران مشخص نیست. معمولاً نمی‌توان تنها یک عامل را مسئول دانست و شرایط جراحی، واکنش بدن و اتفاقاتی که در دوران بهبودی رخ می‌دهد می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.

برخی عواملی که ممکن است احتمال سفت شدن کپسول اطراف پروتز را افزایش دهند شامل موارد زیر هستند:

1. واکنش بیش از حد بافت بدن: بدن هر فرد میزان متفاوتی بافت اسکار تولید می‌کند و واکنش ترمیمی بعضی افراد شدیدتر است.
2. عفونت: عفونت اطراف پروتز، حتی اگر علائم واضح و شدیدی نداشته باشد، می‌تواند در واکنش بافتی اطراف ایمپلنت نقش داشته باشد.
3. تجمع خون یا مایع: هماتوم و سروما در اطراف پروتز از عواملی هستند که هنگام بررسی علت سفت شدن سینه مورد توجه قرار می‌گیرند.
4. سابقه انقباض کپسولی: افرادی که قبلاً این عارضه را تجربه کرده‌اند ممکن است پس از جراحی اصلاحی نیز دوباره با آن مواجه شوند.
5. شرایط مربوط به جراحی و بهبود زخم: تکنیک جراحی، وضعیت بافت سینه و نحوه طی شدن دوران نقاهت نیز می‌توانند بر نتیجه اثر بگذارند.

رعایت دقیق مراقبت بعد از پروتز سینه در هفته‌های ابتدایی می‌تواند به طی شدن بهتر دوره بهبودی و شناسایی زودهنگام علائم غیرطبیعی کمک کند.

درجات کپسولار کانترکچر

برای مشخص کردن شدت انقباض کپسولی معمولاً از درجه‌بندی Baker استفاده می‌شود. در این تقسیم‌بندی وضعیت سینه از حالت طبیعی تا سفتی همراه با درد و تغییر ظاهری طبقه‌بندی می‌شود.

درجه	وضعیت سینه	علائم معمول
درجه ۱	سینه نرم و ظاهر طبیعی دارد	علامت قابل توجهی وجود ندارد
درجه ۲	سینه کمی سفت‌تر است	ظاهر معمولاً طبیعی باقی می‌ماند
درجه ۳	سفتی واضح است	فرم سینه می‌تواند تغییر کند
درجه ۴	سینه بسیار سفت است	درد و تغییر شکل واضح‌تر می‌شود

در درجات یک و دو ممکن است شرایط تنها نیاز به بررسی و پیگیری داشته باشد، اما درجات سه و چهار جدی‌تر هستند و جراح بر اساس وضعیت بیمار درباره روش مناسب درمان تصمیم می‌گیرد.

سفتی طبیعی بعد از عمل با کپسولار کانترکچر چه تفاوتی دارد؟

یکی از نگرانی‌های رایج بعد از جراحی پروتز سینه در یزد این است که بیمار نمی‌داند سفتی ایجادشده بخشی از دوران نقاهت است یا نشانه یک مشکل.سفتی ناشی از تورم اولیه معمولاً با گذشت زمان کمتر می‌شود. با کاهش ورم و سازگار شدن بافت‌ها با پروتز، سینه نیز به‌تدریج نرم‌تر می‌شود. در مقابل، در انقباض کپسولی ممکن است روند برعکس باشد؛ یعنی فرد احساس کند یکی از سینه‌ها طی هفته‌ها یا ماه‌ها به‌تدریج سفت‌تر شده است.تغییر شکل، بالا قرار گرفتن غیرعادی پروتز و درد نیز بیشتر به نفع یک مشکل قابل بررسی هستند. بنابراین مهم‌تر از میزان سفتی در یک روز خاص، روند تغییر آن در طول زمان است.

سفت شدن سینه بعد از پروتز چه زمانی اتفاق می‌افتد؟

زمان مشخص و ثابتی برای ایجاد انقباض کپسولی وجود ندارد. این مشکل ممکن است در ماه‌های پس از جراحی بروز کند و در برخی افراد نیز دیرتر دیده شود. به همین دلیل طبیعی بودن نتیجه عمل در هفته‌های اولیه به این معنی نیست که وضعیت پروتز برای همیشه بدون تغییر باقی خواهد ماند.هر سفتی جدیدی که پس از یک دوره ثبات ایجاد شود، به‌خصوص اگر یک‌طرفه باشد یا با درد و تغییر ظاهر همراه شود، ارزش بررسی دارد. همچنین پروتزهای سینه وسایل مادام‌العمر محسوب نمی‌شوند و وضعیت آنها باید در طول زمان تحت پیگیری قرار گیرد.

سفت شدن پروتز سینه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص معمولاً با شرح حال و معاینه جراح آغاز می‌شود. پزشک قوام هر دو سینه، شکل پروتز، تقارن، وجود درد و موقعیت ایمپلنت را بررسی می‌کند. زمان شروع علائم و اینکه سفتی ثابت مانده یا در حال بیشتر شدن است نیز اهمیت دارد.در بعضی شرایط ممکن است بررسی‌های تصویربرداری نیز لازم باشد. هدف از تصویربرداری فقط تشخیص کپسولار کانترکچر نیست؛ پزشک ممکن است بخواهد وضعیت خود پروتز و بافت‌های اطراف آن را نیز ارزیابی کند.برای مثال پارگی و ترکیدن پروتز سینه می‌تواند به بررسی جداگانه نیاز داشته باشد و تنها از روی لمس سینه نمی‌توان درباره سلامت پروتز با اطمینان تصمیم گرفت.

درمان سفت شدن سینه بعد از پروتز چگونه است؟

درمان به شدت انقباض، میزان درد، تغییر ظاهر سینه، وضعیت پروتز و شرایط هر بیمار بستگی دارد. بنابراین برای تمام افرادی که سفتی سینه دارند یک درمان ثابت وجود ندارد.

پیگیری در موارد خفیف

اگر سفتی کم باشد، ظاهر سینه طبیعی باقی مانده باشد و بیمار درد قابل توجهی نداشته باشد، جراح ممکن است در ابتدا شرایط را تحت نظر بگیرد. در این وضعیت پیگیری اهمیت دارد تا مشخص شود سفتی ثابت باقی می‌ماند یا پیشرفت می‌کند.خوددرمانی، فشار دادن شدید سینه یا انجام ماساژهای غیراصولی بدون نظر جراح توصیه نمی‌شود. نوع مراقبت به وضعیت پروتز و زمان سپری‌شده از جراحی بستگی دارد.

جراحی در انقباض کپسولی شدید

وقتی کپسول اطراف پروتز سفتی قابل توجه ایجاد کرده باشد، سینه تغییر شکل داده یا درد وجود داشته باشد، ممکن است درمان جراحی مطرح شود. جراح بسته به شرایط می‌تواند بخشی از کپسول یا تمام آن را آزاد یا خارج کند و درباره نگه داشتن، برداشتن یا جایگزینی پروتز تصمیم بگیرد.اگر پروتز نیز نیاز به جایگزینی داشته باشد، شرایط آن در زمان جراحی بررسی می‌شود. در چنین مواردی موضوع تعویض پروتز سینه در یزد می‌تواند بخشی از برنامه درمان باشد.نکته مهم این است که حتی پس از درمان جراحی نیز احتمال تشکیل مجدد کپسول وجود دارد؛ بنابراین انتخاب روش درمان باید بر اساس علت احتمالی، شدت مشکل و ارزیابی جراح انجام شود.

آیا می‌توان از سفت شدن سینه بعد از پروتز جلوگیری کرد؟

هیچ روشی نمی‌تواند احتمال انقباض کپسولی را در همه افراد به صفر برساند. با این حال، برخی اقدامات در کاهش عوارض و تشخیص زودهنگام مشکلات اهمیت دارند.

• انتخاب جراح دارای تجربه کافی در جراحی‌های سینه
• رعایت اصول مراقبتی بعد از عمل
• مصرف داروهای تجویزشده مطابق دستور پزشک
• مراجعه در زمان‌های تعیین‌شده برای معاینه
• خودداری از فشار یا فعالیت سنگین در دوره‌ای که جراح محدود کرده است
• مراجعه زودهنگام در صورت مشاهده درد، قرمزی، تورم غیرعادی یا تغییر شکل سینه

همچنین انتخاب پروتز تنها بر اساس بزرگ‌تر شدن سینه انجام نمی‌شود. تناسب ابعاد پروتز با بافت و ساختار بدن یکی از مواردی است که هنگام تعیین بهترین سایز پروتز سینه مورد توجه قرار می‌گیرد.

چه زمانی برای سفت شدن سینه به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر سینه در روزها و هفته‌های ابتدایی بعد از جراحی کمی سفت است، لزوماً جای نگرانی وجود ندارد. اما سفتی‌ای که رو به افزایش باشد یا بعد از یک دوره طبیعی به‌طور جدید ایجاد شود بهتر است ارزیابی شود.

به‌خصوص در صورت مشاهده موارد زیر مراجعه به پزشک را به تعویق نیندازید:

• سفت شدن ناگهانی یا پیشرونده یک سینه
• درد قابل توجه یا دردی که بیشتر می‌شود
• تغییر واضح شکل یا موقعیت پروتز
• قرمزی و گرمی پوست سینه
• تورم غیرمعمول یا افزایش ناگهانی حجم سینه
• تب یا سایر علائم احتمالی عفونت
• ایجاد عدم تقارن جدید بین دو سینه

در چنین شرایطی تشخیص علت اهمیت بیشتری از تلاش برای نرم کردن سینه در خانه دارد.

بررسی سفت شدن سینه بعد از پروتز توسط دکتر لیلا بهادرزاده

در صورت ایجاد سفتی پیشرونده، درد، تغییر فرم یا عدم تقارن سینه بعد از پروتز، بررسی وضعیت توسط جراح پستان می‌تواند به تشخیص دقیق علت کمک کند. دکتر لیلا بهادرزاده، فلوشیپ جراحی پستان، در زمینه جراحی‌های زیبایی و درمانی پستان فعالیت دارد و ارزیابی مشکلات و عوارض مرتبط با پروتز سینه نیز در حیطه تخصص ایشان قرار می‌گیرد.دکتر لیلا بهادرزاده فارغ‌التحصیل پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران است و دوره تخصص جراحی را با رتبه سوم بورد تخصصی جراحی به پایان رسانده است. ایشان همچنین در سال ۱۳۹۶ دوره تکمیلی جراحی پستان را در ایتالیا گذرانده و از آن زمان فعالیت خود را به‌طور تخصصی در حوزه جراحی پستان ادامه داده است.

جمع‌بندی

سفت شدن سینه بعد از پروتز می‌تواند از تغییرات موقت دوران نقاهت باشد، اما گاهی نیز به دلیل انقباض کپسولی در اطراف پروتز ایجاد می‌شود. هرچه سفتی بیشتر، پیشرونده یا همراه با درد و تغییر شکل باشد، اهمیت بررسی پزشکی بیشتر می‌شود. درمان نیز بسته به شدت مشکل از پیگیری تا جراحی اصلاحی متفاوت است. در صورت ایجاد تغییر جدید در فرم یا قوام سینه، معاینه توسط جراح سینه می‌تواند علت را مشخص کند و از تصمیم‌گیری بر اساس حدس جلوگیری کند.

سوالات متداول